KLASMANLAR BÖLGESEL Mİ, YOKSA MERKEZİ Mİ YAPILMALI?
Futbol Federasyonu’nun özerk yapıya kavuştuğu 1992-93 futbol sezonunda göreve başlayan Merkez Hakem Kurulu, hakem ve gözlemci klasman oluşumunu 9 bölgeye ayırmış ve bölgesellik anlayışı o dönemden bu güne kadar çok da fazla değişiklik göstermeden daha sonra göreve gelen MHK’ler tarafından da sürdürülmüştü.
Genel anlayış özellikle terfi edecek hakem ve gözlemcilerin, davet edilecek 2 katı kadar adayın yarısının klasmanlara yükseltilmesini amaçlayan kurs sistemi ile gerçekleşmesiydi. Bir alt klasmana düşecek hakemler gözlemci not ortalaması ağırlıklı olarak, yaş, tahsil, yabancı dil gibi kariyer puanları toplamının yukardan aşağı sıralanmasıyla belirleniyordu. Gözlemciler de aynı şekilde ceza puanları ve kariyer puanlarıyla sıralanıyordu.
Yıllar geçtikçe bu kurs sistemi daha çok alt klasmanlar için uygulanmaya başladı. Çünkü yukarılara doğru çıkıldıkça siz siyasiler deyin, ben etkili ve yetkililer diyeyim, üst klasmanların oluşumunda şu veya bu şekilde müdahaleler olmaya başlandı. Bu nedenle de talimat maddeleri bu duruma uygun hale getirilmeye başladı.
Kurslar MHK isterse yapılacak, yapılmasına da karar verilirse eğer sadece davet edilenler katılabilecek. Açın bakın böyle mi, değil mi?
Gözlemcilerin bir kısmının klasmanlara alınışından, raporlama sistemine bir türlü alışamadıklarını mı yazalım, yoksa notlarını alıp ilindeki hakem veya gözlemci arkadaşına yazdıranları mı anlatalım. İşin o tarafı ayrı bir yazı konusu.
Asıl konumuza dönersek, üst klasman oluşumlarının sadece gözlemci raporlarıyla belirlenmesinden giderek uzaklaşılıyor olması son yılların dikkat çeken en önemli konusu bence. Sayıları iki elin parmaklarını geçmeyecek kadar azalan nitelikli, görüşlerine ve raporlarına güvenilebilir kaç gözlemci sayılabilir.
Aynı eğitimi aldıklarını bildiğimiz halde, önemli sayıda klasman gözlemcisinin hatalı raporları nedeniyle ceza alması nasıl açıklanacaktır. O zaman kadroya alınanların hakemlik ve gözlemcilik kariyerleri yeniden belirlenmeli midir?
Hakem klasmanlarına gelince. İllerden bölgesele çıkacaklar için tek otorite İl Hakem Kurulları’dır. Ne MHK üyeleri ne de BHK’ler kendi illeri dışındaki il hakemlerini, hatta gözlemcilerini tanıyamaz, maç performanslarını bilemezler. Dolayısı ile İl Hakem Kurullarına inanmak veya mahkum olmak durumunda kalınmaktadır. İşte sorunlar burada, temelden başlamaktadır. Zaman zaman örneklerini verdiğimiz ahbap çavuş, baba oğul, dayı yeğen ilişkileri devreye girmekte ve tartışmalar burada yaşanmaktadır. Bölgesel maçları BHK’ler verdiği ve sorumlu MHK üyesi de kısmen kontrol edebildiği için, bu ilişkiler buralarda daha az görünebilir. Ama İHK’lerin hakemliğin temel inşaatına verdiği bu zarar nasıl önlenecektir? Bu konuya herkesin kafa yorması, çözüm getirmesi gerekmez mi?
B ve C Klasmanı kadro tespitinde, sezon boyunca bu hakemlere görev veren MHK üyesi ağırlıklı sorumluluk taşımaktadır. EKSİSİYLE- ARTISIYLA bir anlamda “HESAP VERECEK KİŞİ” durumundadır.
Türkiye geneli sayılar
Yazımızın başında belirttiğimiz hakemlerin ve gözlemcilerin kadrolaşması geçmişte 9 ve daha sonra 14 bölge olarak yapılmışken, bugün için MHK 8 bölgede yapılanmayı seçmiştir. Kadro sayıları ise, uzun yıllar bölgesel takım sayılarına, bazı dönemler vizeli hakem sayısına, yakın dönemde ise hem takım sayısına, hem hakem sayısına, hem MHK’nin kafasına göre belirlenmiştir.
Oğuz Sarvan MHK’sinde uygulanmaya başlayan bölgelerin vizeli hakem sayısına göre veya bölge kontenjanı sistemi, sonraki MHK’lerde de uygulanmaya başlamış ancak Kuddusi Müftüoğlu MHK’si geçen sene bu sistemi değiştirerek bazı klasmanları bölgelerin takım sayılarına göre bazılarını da keyfi rakamlarla, mesela B klasmanı 45 kişi veya Süper Lig hakem sayısı 22 kişi gibi, klasman yapmaya karar vermiştir.
Namoğlu MHK’si ise hakem klasmanları takım sayısı standardına göre talimat yaptı ve klasmanlar da buna göre yapılacak.
Hepsi sırasıyla denenmesine rağmen bu kadrolaşmanın hangisinin doğru olduğu konusunda bu güne kadar maalesef birlikteliğe ulaşılamamıştır. Hangisi uygulansa, memnuniyetsizlik hiçbir dönemde giderilmemiştir.
Yıllardır MHK’ler talimatta; takım sayılarının 1,5 katı hakem, hakem sayısının 2 katı kadar da yardımcı hakem diye hakem sayılarını belirlediler.
Yeni sezon için bir hesaplama yapmamız gerekirse; 36 tane 2.lig takımı mevcut. 1,5 katı 54 tane B hakemi yapıyor. Bu da aynı zamanda 108 tane BYH yapmaktadır. MHK isterse yüzde 10 artış olabiliyor.
54 tane 3.lig takımı mevcut 1,5 katı 81 C hakemi yapıyor. Bu da 162 tane CYH yapmaktadır. MHK isterse Yüzde 10 artış olabiliyor.
B klasman tespiti için Türkiye genelinde sıralama yapılabilir ya da Bölgesel hakem kadrosu belirlendiği gibi takım sayısı ya da hakem sayısına göre çözüm aranabilinir.
Asıl sorun B ve C klasmanı için bu sayıların bölgelere dağılımında yaşanmaktadır. Talimatta sadece Türkiye geneli sayılar yer almaktadır, bu sayıların bölgelere dağılımı ile ilgili kısım düşünülmemiş ya da “unutulmuş” bunla ilgili ibare yoktur. MHK’ler bunu son günde toplanıp kendilerine göre prensip kararı alarak değerlendirmektedirler.
Acaba Şeffaflık beklemek hayalcilik mi oluyor dersiniz?
Hakemin sesi; Hakemlere sordu ve akla gelen soruları, endişeleri, sizden gelen tepkileri aşağıda sıralıyoruz. Bu konuda iki alternatifi de savunan olduğu gibi eleştiren ve mahsurlarını sıralayanlar oldu.
Unutmayın Toplumlar layık oldukları şekilde yönetilirler.
Uygulanacak 2 yöntem var:
1-Bölgelerin vizeli hakem sayısına göre
Bu kriter değerlendirilip klasmanlar yapıldığında her bölgede mutlaka hakem ve yardımcı hakem her zaman olacaktır. Anadolu ve doğu illerindeki hakemlerinde önü açılmış olacaktır. Tam tersi takım sayılarına göre yapıldığında aşağıdaki faktörler etkili olacaktır
2-Bölgelerin takım sayılarına göre yapıldığında bir bölgenin takımı yoksa o bölgede hakem ve yardımcı hakem olmayacak mı?
Bölgelerin takım sayılarına göre yapıldığında hakemlerin kaderi takımların ellerine bırakılmış olmayacak mı?
Bölgelerin takım sayılarına göre yapıldığında o bölgenin hakemleri yükselmek, klasmanda kalmak ya da düşmemek için takımlara duacı olmak zorunda kalmayacak mı?
Bölgelerin takım sayılarına göre yapıldığında Türkiye geneli sıralamada başarılı bir hakem sezon sonu bölgesinde takım kalmazsa düşmek zorunda kalmayacak mı?
Bölgelerin takım sayılarına göre yapıldığında özellikle sezon sonuna doğru gelindiğinde kendi bölgesi ve farklı bir bölgenin maçına çıkan hakemler “farklı bir psikolojiye itilmek” zorunda kalmayacak mı?
Bölgelerin takım sayılarına göre yapıldığında Anadolu’da ve Doğu illerinde hakemlik bitme noktasına gelmeyecek mi?
BÖLGECİLİK HORTLUYOR MU?
Takımların fazla olduğu İstanbul, Ankara ve İzmir gibi illerinde hakemler çoğalacak diğer illerde hakem kalmayacağı, ülke hakemliği açısından vicdanları sızlatmayacak mı?
Buna bir sürü sebep de yazabiliriz. Belki takım sayılarının fazla olduğu İstanbul Ankara ve İzmir gibi büyük iller vizeli hakem sayısına karşı çıkabilirler ama şu unutulmamalıdır, bu illerde zaten hakem sayısı fazla olduğu için yine klasmandaki hakem sayıları diğer bölge ve illere göre fazla olacaktır ancak diğer bölge ve illerde de her zaman mutlaka hakem olmalıdır.
SONUÇ
Hakem ve Gözlemci klasmanları, elbette Talimatın 51. Maddesine göre yapılacaktır. Talimatın 51 / 1 maddesi objektif kriterleri sıralamıştır. Bu madde uzun yıllardır yürürlüktedir. Ama 51/ 2 ise, Zekeriya Alp MHK’si döneminde getirilen, MHK’nin istediğini klasman yükseltme, istediğini klasmandan düşürme yetkisidir. Aynı dönemde talimatın bütün klasman bölümlerine eklenen – Hakemliğe ve Gözlemciliğe uygun görülmeyenler kadrodançıkarılabilir – hükmü ise, yanlış yapanlara yönelik keskin kılıç..
Klasmanları bekliyoruz.. Bir erteleme şu ana kadar gelmediğine göre, en geç pazartesi açıklanmış olacak.
